REGISSEURS

Diverse Regisseurs
Hans Dortmans
Colette Teurlings

Margit Balogh
Leo de Boer
Marjoleine Boonstra
Anne Marie Borsboom
Frans Bromet

Rishi Chamman

Danniel Danniel
Rob Das
Peter Delpeut
Nova van Dijk
Ozgur Dogan
Mart Dominicus
Peter Dop

Frans van Erkel
Robin van Erven Dorens
Orhan Eskikoy
Jaap van Eyck

Hans Fels

Mags Gavan
Boris Gerrets
Ramon Gieling
Carin Goeijers
Ester Gould

Bregtje van der Haak
Rein Hazewinkel
Sonia Herman Dolz
Dimitri Hettinga
Sophie Hilbrand
Brigit Hillenius
Jet Homoet
Heddy Honigmann
Andre van der Hout
Hans Hylkema

Bernie IJdis

Vuk Janic
Jack Janssen
Fatima Jebli-Ouazzani
Simonka de Jong
David de Jongh

Mani Kaul
Hans Kema
Johan van der Keuken
Niels van Koevorden
Maaik Krijgsman
Kristinn Kristinsson
Sabine König

Ben van Lieshout
Patrick Lodiers
Sabine Lubbe Bakker
Linda Lyklema

Geert Mak
Christel van der Meer
Menna Laura Meijer
Constant Meijers
Ditteke Mensink
Juliano Mer Khamis
Max Moszkowicz

Monique Nolte

Robert Oey
Marcel Ouddeken

Ruud Pelgrum
Hans Pool
Leendert Pot
Marcel Prins

Klaartje Quirijns

Maria Ramos
Dirk Jan Roeleven
Rene Roelofs
Dorna van Rouveroy
Paul Ruven

Frank Scheffer
Michiel Schöpping
Ineke Smits
Mercedes Stalenhoef
Huib Stam
Elbert van Strien

Fiona Tan
Maria Tarantino
Karim Traidia

Joost van der Valk

Martijn van de Griendt

Peter Veer
Martijn Veldhoen
Frank Vellenga
David Verbeek
Bea de Visser
Kees Vlaanderen
Paulo van Vliet
Chris Vos
Saskia Vredeveld
Jacqueline van Vugt

Daan Willekens
Marieke van der Winden
Peter Wingender

Martijn de Zeeuw
Lidija Zelovic

Hans Hylkema

Regisseur en scenarioschrijver, maakte o.a.

Speelfilm

OEROEG (1993)
JULIA'S GEHEIM (1987)
DE MANNETJESMAKER (1983)

Documentaire

DE GOUDLIJN PARAMARIBO- DAM (2002)
Reisverhalen
Producent: Pieter van Huystee Film

 

KID DYNAMITE (2001)
Producent: Pieter van Huystee Film

 

JOHNNY & JONES (2001)
JAZZPORTRETTEN (1997)
JANNAH, NEW LADY IN JAZZ (1996)
DE LAATSTE SESSIE (1991)

Dramaserie

DE PAPEGAAI (1988)
DE JONGENS VEERMAN (1982)
IN HET BELANG VAN UW KIND (1979)

Biografische tv-revue

SAMUEL FALKLAND SHOW (1991)

Korte film

VRIJMARKT (1997)
VREEMDE EEND IN DE BIJT (1986)
SPEELMETERS (1976)
EEN BEVRIJDINGSFEESTJE (regiedebuut 1970)

Prijzen en eervolle vermeldingen voor SAMUEL FALKLAND SHOW, OEROEG, JULIA'S GEHEIM, SPEELMETERS, EEN BEVRIJDINGSFEESTJE, DE MANNETJESMAKER en DE JONGENS VEERMAN


OVER OEROEG

Tussen 1945 en 1949 probeerde de Nederlandse overheid de wording van de onafhankelijke staat Indonesië tegen te houden. Met geweld. Veel vaders kunnen er nog steeds niet over praten. Het staat vast dat er verschrikkelijke dingen zijn gebeurd, maar pogingen om over het onderwerp te spreken worden al snel betiteld als het 'openrijten van een wonde'. In de film Oeroeg speelt oorlogsgeweld een belangrijke rol. Regisseur Hans Hylkema hoopt dat het een nieuwe generatie onwetenden de ogen zal openen.

De novelle 'Oeroeg' van Hella Haasse verscheen in 1948, tussen de twee politionele acties in. Het verhaal eindigt met de terugkeer van de ik-figuur, een Nederlandse jongen, naar Indië. "Mijn aankomst in Batavia viel ongeveer samen met het uitbreken van wat ik, ter vereenvoudiging, de politionele actie zal noemen." In de buurt van de plantage waar hij opgroeide wordt de ik-figuur bedreigd door een Indonesiër die hem toevoegt: "Ga weg. Je hebt hier niets te maken". Met die woorden worden de tijdens de oorlog gewijzigde omstandigheden samengevat. Extra schrijnend is dan nog dat de woorden wellicht werden uitgesproken door Oeroeg, van jongs af aan de boezemvriend van de ik-figuur.
Het scenario van de film Oeroeg gaat verder waar het boek eindigt. Hoofdpersoon Johan keert als militair terug naar het land van herkomst. De bedreiging door de vermoedelijke Oeroeg is het begin van Johans zoektocht naar zijn jeugdvriend. Dit zoeken gaat gepaard met langdurige herinneringen aan de jaren die zij samen doorbrachten, de periode die Haasse in haar novelle beschreef. Ook al was Johan zoon van de plantage-eigenaar en Oeroeg zoon van de opzichter, ze waren onafscheidelijk. De veranderende politieke omstandigheden dreef de twee vrienden langzaam uit elkaar. Het heden, dat is 1947, is aan het boek toegevoegd en toont de strijd tussen Nederlandse militairen en Indonesische vrijheidsstrijders.

Affiniteit
Hans Hylkema is geïnteresseerd in de politieke geschiedenis van Nederland. Eerder uitte zich dat in De mannetjesmaker (1983), een authentiek verhaal over een sluwe pr-functionaris tussen de Haagse politici van de jaren zestig. Hylkema: "Als je die belangstelling hebt is Nederlands-Indië zo'n kolossale, massieve plek in de Nederlandse geschiedenis. Je kunt er wel tien films maken, er ligt daar zoveel drama en conflictstof".

Hoe zou het komen dat het veelgelezen boek 'Oeroeg' nooit eerder aanleiding is geweest voor een film?
"Nederlandse filmmakers hebben daarvoor te weinig affiniteit met Indië. Voordat ik me op deze film ging voorbereiden wist ik er ook nauwelijks iets van. Het is een zwarte bladzijde, betrokkenen praten slechts met grote moeite over de afloop van de Nederlandse aanwezigheid in Indië. Bovendien zijn de opnames voor Max Havelaar destijds zeer moeizaam verlopen, waardoor Nederlandse producenten weinig enthousiast zijn over filmen in Indonesië."

Hella Haasse kreeg naar aanleiding van 'Oeroeg' van mensen als Tjalie Robinson en Rob Nieuwenhuys het verwijt niet Indisch genoeg te zijn. Hoe zit dat met uw affiniteit?
"Prachtig vind ik dat, die controverses over wie het meest Indisch is. Alsof het een exclusief privilege is. Wat mij betreft: niet dus. Ik heb geen enkele roots in de vorm van familieleden. Alleen de vader van een nicht heeft er gevochten en zijn terugkeer herinner ik me nog. Later kreeg ik, via enthousiaste vrienden, belangstelling voor het huidige Indonesië. Ik wilde er niet zomaar naar toe, maar met een doel. Dus heb ik eerst een doel gezocht en dat was het maken van een film."

Bespottelijk
Twee keer eerder heeft iemand geprobeerd de gruwelen van de politionele acties boven tafel te krijgen: Joop Hueting in 1969 in 'Achter het nieuws' en Loe de Jong een paar jaar geleden. Beide kregen zij de natie over zich heen. Verwacht u weer zo'n reactie?
"In ieder geval niet op de georganiseerde manier zoals dat bij De Jong is gebeurd. Zijn begeleidingscommissie is door zo'n club behoudende veteranen onder druk gezet. Ik vind het schandelijk zoals dat gegaan is en onbegrijpelijk dat De Jong zijn mening als historicus heeft bijgesteld. Joop Hueting kende ik al. De scène waarin een Indonesische krijgsgevangene wordt gemarteld is gebaseerd op zijn ervaringen. In de film valt de aan zijn voeten gebonden man op de aarde, in werkelijkheid lieten ze hem met zijn hoofd op beton vallen.
Vorig jaar september hebben we al met voormalige militairen te maken gehad, toen in de krant een interview met Jeroen Krabbé verscheen dat Pieter van Lierop op de set had gemaakt. Krabbé zei in dat interview: "Wij hebben ons daar als nazi's misdragen". Ze hebben toen een brief naar minister ter Beek gestuurd, om "te redden wat er te redden viel", zoals ze het zelf zeiden. Het was allemaal te bespottelijk voor woorden. Inmiddels hebben een aantal veteranen de film gezien en zijn ze gerustgesteld. Ze wilden voorkomen dat de 135.000 militairen die daar geweest zijn, vrijwilligers en diensplichtigen, zoveel jaar na dato weer aan de schandpaal zouden worden genageld. Niets is minder waar. De film laat zien dat dienstplichtigen in een oorlogssituatie in bepaalde dingen kunnen worden meegezogen. We hebben daar ondervragingsmethoden gebruikt die zo oud zijn als de uitvinding van de elektriciteit."

'Oeroeg' was bij Hella Haasse vooral een verhaal over vriendschap. Is het bij u behalve dat ook een politiek statement?
"Het is in ieder geval geen gemakkelijke sneer naar het koloniale bewind, dat is te goedkoop. Maar dat mijn sympathie bij de Indonesische vrijheidsstrijd ligt is wel duidelijk, denk ik. Mijn verontwaardiging was groot, toen ik las wat er allemaal is uitgevreten. Bij Loe de Jong en anderen worden excessen verwoord die je onder de kop 'oorlogsmisdaden' kunt scharen. Al voor de oorlog had de Nederlandse overheid een concentratiekamp in Nieuw-Guinea ingericht voor Indonesische nationalisten. Wat dat betreft mogen we wel eens wat minder aanmatigend zijn als het gaat om de zogenaamde gidsfunctie van Nederland."

Fragment artikel Filmkrant.nl.